AFKOMST VAN ALBERT HILBERTS:
 Over de afkomst van Albert Hilberts, stamvader van de familie Poortman, is nog niets met zekerheid bekend.

Omdat hij getrouwd is als een jongeman van Veeningen ligt het voor de hand om hier enige nader speurwerk te doen. Hoewel hierbij de lijnen van de families Veeningen werden achterhaald, moet worden geconcludeerd dat de ouders van Albert Hilberts niet op Veeningen woonden. Ik veronderstel dat ook Willem Koops hier tegen vast is gelopen omdat hij over de verdere voorouders niets vermeld.

Ook de in de genealogie voorkomende Jan Poortman, schrijver/publicist, heeft onderzoek gedaan. Mij is niet gebleken dat hij de voorvaderen heeft gevonden. Alhoewel.....

De kerkelijke registers:
Onderzoek in de doop- trouw- en begraven-boeken is hier niet mogelijk: in 1824 zijn deze bij de brand van het gemeentehuis van Zuidwolde, geheel verloren gegaan. We zijn hier gedoemd op zoek te gaan naar de speld in de hooiberg. We moeten andere bronnen raadplegen, andere bronnen waar je steeds hele kleine stukjes van de puzzel vindt en waar het moeilijk valt de juiste plaats van die stukjes te bepalen. Slechts door vele stukjes te zoeken, valt soms een bepaalde conclusie te trekken: we moeten het onderzoek dus breed opzetten.

Vernoemingen:
Zoals gebruikelijk in de 18-eeuw, werd aan de doopnaam van een kind, de naam van de vader als patroniem bijgevoegd. Daarom lijkt het logisch dat de vader van Albert Hilberts ene Hilbert was. Zoeken we vervolgens ene Hilbert die rond die tijd op Veeningen woonde, blijven we zoeken en vinden hem niet.

Het is dan goed te bekijken hoe Albert en Aaltje hun kinderen hebben vernoemd. Kinderen werden in die tijd nagenoeg zonder uitzondering vernoemd: doorgaans de eerste zoon naar de vader van vaderskant, de tweede zoon naar de vader van moeders kant. Maar soms ook werden eerst de ouders van de moeder vernoemd en dan de ouders van de vader.

Even nog de kinderen van hen op een rijtje: 1- Jan Koerts (1731); 2- Hilbert (1733); 3- Court (1736); 4- Roelof (1740); 5- Grietjen (1744); 6- Hendrik (1746).

Hierbij valt te concluderen dat Court, de derde zoon, vernoemt is naar de vader van Aaltje, te weten Coert Hendriks. Daarom lijkt het logisch dat Hilbert vernoemd is naar de vader van Albert, iets dat in overeenstemming is met het patroniem van Albert Hilberts.

Waarom is dan de eerste zoon Jan Koerts genoemd? Naar wie is hij vernoemd?

Het blijkt dat wel vaker de oudste zoon afwijkend werd vernoemd. Doorgaans werd dan de oudste zoon vernoemd naar een der grootouders van de vader.

De oudste dochter dan, Grietjen. Is zij vernoemd naar de moeder van Albert Hilberts  moeder van Aaltje of net als de oudste zoon, naar de grootmoeder van Albert en was ze vrouw van de veronderstelde Jan Koerts?

Op basis van vernoemingen zou men het volgende kunnen veronderstellen over de voorouders van Albert Hilberts:

Jan Koerts? (ca 1640?) Grietjen...? (ca 1640?) Jan Koerts?(ca 1640?) Grietjen...? (ca 1640?)
Hilbert Jans? (geb ca 1670?) Grietjen...?Jans...? (geb ca 1670?)
Albert Hilberts (geb ca 1700-1705?)
(gehuwd in 1730 met Aaltje Coerts en de kinderen: 1-Jan Koerts; 2- Hilbert Alberts; 3-Cout Alberts; 4- Roelof Alberts; 5- Grietjen Alberts; 6- Hendrik Alberts)

Een jongman van Veeningen...
Omdat Albert trouwde als een 'jongman van Veeningen'  is het aannemelijk dat zijn ouders op Veeningen woonden.
Nu is er grondig gezocht naar ene 'Hilbert' die aldaar woonachtig, maar gevonden werd hij niet.

Als iemand getrouwd is als een jongman van Veeningen, dan is het dus niet op voorhand zeker dat hij daar ook geboren is. Hij woonde bij zijn huwelijk in ieder geval wel op Veeningen. Het is aannemelijk dat hij een boerenknecht was bij een gezin aldaar en vaak was zo'n gezin nog familie ook.

Woonden dan zijn ouders elders op Zuidwolde?
Het is niet aannemelijk dat Alberts voorouders uit IJhorst/De Wijk kwamen: dan had Willem Koops dat  zeker vermeld: we gaan zoeken in Zuidwolde....

Haardstedenregisters:
Hiervoor kunnen de haardstedenregisters (zie kader) van belang zijn.

We raadplegen de registers van vlak voor 1700. We zien dat er in die jaren twee bewoners op Zuidwolde woonachtig waren, met de voornaam Hilbert.

Dat zijn:
 Hilbert Hendriks Steenbergen en Hilbert Kiers.

 Het haardstedenregister is een register van het haardstedegeld, de eerste vorm van belasting op onroerend goed, die elke gebruiker van een huis moest betalen.
De registers zijn globaal om de 10 jaren gemaakt; in Zuidwolde van 1672 tot 1804.

De lijst is van genealogische betekenis, omdat de 'belastinginspecteur' steeds dezelfde route volgde door zijn gebied. Door vergelijking van de lijsten van verschillende jaren, kun je bepalen of een bewoner nog op zijn erf woonachtig was, of dat zijn opvolger (vaak zijn zoon) er inmiddels woonde...

Hilbert Hendriks Steenbergen:
Deze woonde op het erf waar in 1677 ene Hendrik Freriks woonde, een erf gelegen in het buurtschap Steenbergen. Deze trouwde in Zuidwolde op 21 oktober 1686 met Hilligje Freriks Veeningen, de dochter van Frerik Roelofs Veeningen met Geesjen Arents.

Andere kinderen van Frerik en Geesjen waren: dochter Aaltjen en Lammegje. Deze Aaltje trouwde met Wessel Coerts Veeningen en woonden ook op Veeningen. Deze Wessel Coerts is zoon van Coert Alberts en Zwaantje Willems: Coert Alberts is op zijn beurt zoon van Coert te Voorhees (Voor Hees, een van de drie boerderijen in het gehucht Hees bij Ruinen).

Over Coert te Voorhees is veel bekend. Hij had namelijk een zoon, Steven Coerts, die in 1660 emigreerde naar New Holland in Amerika. Steven was toen 60-jaren oud. Na zijn emigratie is er een tussen de familie in Amerika en de achterblijvers in Drenthe veelvuldig gecorrespondeerd. Van deze correspondentie zijn een viertal brieven bewaard gebleven in Amerika en dus verzonden door de Drenten. Onder meer zijn hier brieven bij van Hilbert Coerts in't Regien: Hilbert was een broer van de hierboven vermelde Wessel Coerts van Veeningen.

Naast Wessel en Hilbert was er nog een broer Jan en een broer Albert. Van deze laatste broer, Albert, weten we dat hij timmerman/houtkoper was.

Hilbert Kijers (of Kiers): 
Deze staat in de haardenstedenregisters van de jaren 1691, 1692 en 1693: hij is dan woonachtig in het buurtschap Kiers, een gehucht nabij Ten Arlo. In de lijst van 1694 ontbreekt zijn vermelding.

Over deze Hilbert is nog niet veel bekend: vreemd is dat hij niet in de lijst van 1694 vermeld staat. In de lijst van 1691 staat hij vermeld tussen Willem en Albert Kijers: mogelijk waren Willem, Hilbert en Albert broers?

Wel valt op te maken aan de hand van de lijst van 1677 dat op de plaats waar deze Willem, Hilbert en Albert in 1691 vermeld staan, dan ene Jan Coers vermeld staat.

Kan daarom worden geconcludeerd dat Willem, Hilbert en Albert drie zonen waren van deze Jan Coers?

In de lijsten van 1691 t/m 1694 staat er wel nog een Jan Coers vermeld, niet meer woonachtig op Kiers, maar meer in het buurtschap Steenbergen. De eerstvolgende lijst na 1694 dateert van 1742: daarom is het riskant om conclusies te trekken uit die 2 lijsten.

Zo blijkt, komen we met de genoemde Hilbert Hendriks Steenbergen dus een relatie tegen van hem naar Veeningen en bovendien naar de naam Jan Coerts......

Familie-archief:
Nu ligt er in het RAD een heel familie-archief over de familie Steenbergen. Een index van dit archief is opgenomen in het boek Zeven Zuidwest-Drentse Familie-Archieven. Naast de familie Steenbergen zijn er familiearchieven van de families Brouwer, Derks, Ten Heuvel, Linde, Van Nuil en Smid.

Uit deze archieven heb ik diverse aktes en stukken geraadpleegd. Onder meer zit hierbij de in zeer slechte staat verkerende akte van de huwelijkse voorwaarden van het huwelijk van Hilbert Hendriks Steenbergen en Hilligje Freriks tot Veeningen (toeg.nr. 0597, inv.nr 4).

In het familiearchief van de familie Steenbergen zit ook een omslag (toeg.nr. 0597, inv.nr 1), bevattende een aantal vellen waarop geboorte- en overlijdensdata vermeld staan. Hier vallen de volgende overlijdensdata op:

-a) op 2 oktober 1704: overleden Grietje Willems Steenbergen, de echtgenote van Jan Koerts Steenbergen; Grietje is op 7 oktober 1704 begraven.

-b) op 1 oktober 1704: overleden Jan Koerts Steenbergen. Is dit de Jan Coerts waarvan kan worden vermoed dat hij eerst als Jan Coers op Kiers woonde en later op Steenbergen? En, is hij de vader van de reeds genoemde Willem, Hilbert en Albert Coers?

Etstoel:
We zoeken verder naar andere puzzelstukjes en wel in de Etstoelregisters (zie kader):

De etstoel is het college waar 'recht' werd gesproken. Het college, bestaande uit de 'Drost en 24-Etten'  kwam 2x per jaar bijeen in de kerk in Anloo.
In de bewaard gebleven registers wordt door de 'Landschrijver' uitvoerig beschreven welke zaken werden behandeld en welke straf of beslissing werd genomen.
De oudste verslagen zijn in het oud-Nederlands schrift opgetekend.

Een etstoel-verslag den dato 15 augustus 1690 lijkt van belang. Hierin is er een erffelijke lieffelijke en de vrouwelijk maagscheidinge gehouden tussen Jan Coerts tot Kiers en Albert Luchies Steenbergen.
Uit deze akte blijkt het bestaan van een voorkind - een minderjarige zoon- uit het eerste huwelijk van deze Albert Luchies Steenbergen bij Hindrikje Jans tot Kiers.
En er blijkt een omvangrijke erfenis aan Jan Coerts tot Kiers ten dele zijn gevallen.

Een volgende etstoelverslag, nu van 19 juni 1706, handelt ook over deze personen. Hier blijkt de Jan Coerts te zijn overleden en wordt Lucas genoemd als zoon van Albert Luchies, nu tot Kiers woonachtig, de weduwnaar van Hendrickjen Jans.

 

GEEN ZEKERHEID:
Alle stukjes zijn hiermee nog (lang) niet gevonden, om met zekerheid de voorouders van Albert Hilberts te kunnen vaststellen. Toch lijken diverse puzzelstukjes op zijn plaats te vallen: Jan Coerts zou de opa zijn van Albert Hilberts. Als deze gehuwd was met Grietje Willems Steenbergen, en de wetenschap dat deze vermoedelijk een dag na elkaar zijn overleden, is het dan begrijpbaar dat Albert Hilberts zijn eerste zoon en eerste dochter naar zijn grootouders heeft willen vernoemen?

Als echter Albert rond 1700 geboren moet zijn, zal hij zijn grootouders nooit lang gekend hebben, zo hij deze ooit gekend heeft. Misschien is dit een reden te meer, om van de juistheid van bovenstaande uit te gaan.

Misschien heeft ook de schrijver/publicist Jan Poortman ooit in deze richting gedacht over de afkomst van zijn oudste voorvader: hij heeft meerdere romans en manuscripten geschreven over de bewoners en nazaten van Voor Hees.

Misschien valt er door nog meer feiten te vinden, eens de juistheid van de veronderstellingen te achterhalen....